Дунёнинг геополитик ва геоиқтисодий архитектураси шиддат билан ўзгариб, глобал таъминот занжирлари қайта шаклланаётган ҳозирги тарихий босқичда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Корея Республикасига амалга оширган расмий ташрифи ва Сеул шаҳрида бўлиб ўтган биринчи “Марказий Осиё – Корея Республикаси” саммити минтақавий ривожланиш харитасида мутлақо янги саҳифа очди. Бу шунчаки навбатдаги олий даражадаги учрашув эмас, балки 80 миллиондан ортиқ аҳолига эга, жадал ўсаётган Марказий Осиё ва жаҳоннинг технологик гиганти Жанубий Корея ўртасидаги стратегик шерикликни технологик ва инновацион альянс босқичига олиб чиққан тарихий воқеликдир.
Сеул мегаполисида Корея Республикаси Президенти Ли Чжэ Мён ҳамда Марказий Осиё давлатлари етакчиларининг бир стол атрофида жам бўлиши мамлакатимиз раҳбари таъкидлаганидек, Буюк ипак йўли даврларидан бошланган асрий маънавий-ахлоқий яқинлик ва дўстлик ришталарининг замонавий геоиқтисодий воқеликдаги ёрқин ифодаси бўлди.
Ҳамкорликнинг 5 та стратегик йўналиши
Давлатимиз раҳбари ўз нутқида минтақа ва Корея ўртасидаги ҳамкорликни сифат жиҳатидан янги босқичга кўтарадиган 5 та устувор стратегик йўналишни илгари сурди:
-
Узоқ муддатли стратегик режалаштириш:
-
“Марказий Осиё – Корея Республикаси: жадал ривожланиш йўлидаги ҳамкорлик” концептуал қарашини ва келажак лойиҳалари портфелини шакллантириш.
-
Кибертаҳдидларни барвақт аниқлаш ва рақамли келажак хавфсизлигини таъминлаш.
-
-
Савдо-иқтисодий ва саноат кооперацияси:
-
2030 йилга бориб ўзаро савдо ҳажмини 20 миллиард долларга етказиш.
-
Саноат ва савдо вазирлари платформасини таъсис этиш.
-
Ўзбекистонда “Марказий Осиё – Корея” саноат-технология паркини ташкил этиш ҳамда автокомпонентлар, электротехника, фармацевтика ва кимё соҳаларида қўшма ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш.
-
-
Нодир минераллар бўйича Минтақавий инвестициявий альянс:
-
Геология-қидирувдан тортиб хомашёни чуқур қайта ишлаш ва юқори қўшилган қийматли тайёр маҳсулот ишлаб чиқаришгача бўлган тўлиқ занжирли саноат кластерларини барпо этиш.
-
-
“Яшил” тараққиёт ва иқлим мувозанати:
-
Иқлим ва углерод ҳамкорлиги бўйича янги форматни ишга тушириш, Кореянинг кам углеродли технологик ечимларини минтақага кенг жорий этиш.
-
-
Инсон капитали ва сунъий интеллект:
-
Кадрлар тайёрлашда “буюртма – ўқитиш – бандлик” тамойилини жорий этиш.
-
Сунъий интеллект ва рақамли технологияларни ривожлантиришда ёшлар салоҳиятидан кенг фойдаланиш.
-
Рақамли келажак ва юқори технологиялар таянчи
Саммит давомида алоҳида урғу берилган СИ ва яримўтказгичлар саноати иқтисодиётнинг янги драйверлари сифатида белгиланди:
-
СИ дата-марказлари хаби (Қорақалпоғистон): СИ технологиялари яқин 5 йилда минтақанинг ҳар бир мамлакати иқтисодиётида камида 10 миллиард долларлик қўшилган қиймат яратиш салоҳиятига эга. Шу муносабат билан Қорақалпоғистонда "яшил" энергия ва солиқ-божхона имтиёзларига эга СИ дата-марказлари хаби ташкил этилмоқда.
-
Яримўтказгичлар маркази (Нурафшон): келажак технологиялари маркази негизида яримўтказгичлар, саноат микроэлектроникаси ва янги материалларни лойиҳалаш ва синовдан ўтказиш бўйича қўшма марказ қурилмоқда.
-
Биофармацевтика кластери: 3 миллиард долларлик бозор ҳажмига эга фармацевтика соҳасида тадқиқотлар, клиник база ва ишлаб чиқаришни бирлаштирувчи биофармацевтика кластери ташкил этилади.
Халқларимизни боғлаб турган маънавий ришталар
Давлатимиз раҳбари қайд этганидек, ўзбек ва корейс халқларини азалий Буюк ипак йўли, меҳнаткашлик, кексаларга ҳурмат ва она заминга меҳр якдил этади. Кўпмиллатли Марказий Осиё оиласининг ажралмас қисмига айланган корейс диаспораси бу мустаҳкам дўстлик ва ўзаро ҳурматнинг ёрқин рамзидир.
Умумий тараққиёт ва келажакка ташланган дадил қадам
Сеул саммити якунлари шуни кўрсатдики, Марказий Осиё ва Корея Республикаси ўртасидаги шериклик оддий савдо-сотиқ ёки инвестициявий алоқалар доирасидан чиқиб, Евроосиё қитъасининг янги технологик ва рақамли архитектурасини шакллантиришга қаратилган глобал рақобатбардош альянсга айланмоқда.
Глобал беқарорлик ва глобал таъминот занжирлари қайта қайта кўриб чиқилаётган ҳозирги шароитда Ўзбекистон Президенти томонидан илгари сурилган 5 та стратегик йўналиш, хусусан, нодир минералларни чуқур қайта ишлаш, сунъий интеллект ва яримўтказгичлар бўйича қўшма хаб ва кластерларни барпо этиш ташаббуслари минтақанинг хомашёга қарамлигига чек қўйишга хизмат қилади. Бу Марказий Осиёни юқори қўшилган қиймат яратувчи глобал ишлаб чиқариш ва инновация занжирининг ажралмас бўғинига айлантириш мақсадини ифодалайди.
Асрий Буюк ипак йўли заминида шаклланган маънавий-ахлоқий яқинлик, кўпмиллатли оиламизнинг ажралмас қисми бўлган корейс диаспораси ва икки халқнинг меҳнатсеварлик каби муштарак қадриятлари ушбу бунёдкорлик платформасининг мустаҳкам пойдеворидир. Келгуси йили дипломатик муносабатларнинг 35 йиллиги ва корейс диаспорасининг минтақамизда яшай бошлаганининг 90 йиллиги фонида бўлиб ўтадиган тадбирлар ушбу шерикликнинг тарихий ва инсонпарварлик моҳиятини яна бир бор намоён этади.
Бизнес саммит ва олий даражадаги учрашувлар натижалари Марказий Осиёнинг демографик энергияси ва ресурс бойликлари Жанубий Кореянинг технологик ҳамда молиявий қудрати билан уйғунлашганда умумий келажак, барқарорлик ва юксак фаровонликни таъминловчи енгилмас таракқиёт модели юзага келишини яққол исботлади.
Алоуддин Ғаффоров,
ЎзА